Waarom voelt je plek innemen soms alsof je een ander tekortdoet?
Je weet best dat je duidelijker mag zijn. Meer ruimte mag innemen. Je eigen keuzes mag maken. Toch kan er iets vanbinnen protesteren zodra je dat werkelijk doet.
Je zegt nee en voelt je schuldig. Je vertelt wat jij wilt en begint het direct uit te leggen. Je kiest een ander pad dan je familie verwacht en merkt dat je pas kunt ontspannen wanneer iedereen je keuze begrijpt.
Waarom kan je eigen plek innemen zoveel spanning geven?
Verbinding door aanpassen
Als kind leer je niet alleen door wat je ouders zeggen, maar vooral door wat binnen het gezin nodig lijkt om verbonden te blijven. In sommige gezinnen is er veel ruimte voor verschillen. In andere gezinnen wordt harmonie belangrijker dan individualiteit, bijvoorbeeld doordat een ouder kwetsbaar, streng, snel teleurgesteld of overbelast is.
Een kind kan dan leren 'als ik niet te veel nodig heb, blijft het rustig' of 'als ik dezelfde keuzes maak als mijn familie, hoor ik erbij'. Aanpassen wordt een manier om de relatie veilig te houden.
Dat patroon verdwijnt niet automatisch wanneer je volwassen wordt. Je kunt zelfstandig wonen, werken en een eigen gezin hebben, terwijl je innerlijk nog steeds toestemming zoekt om jouw plek volledig in te nemen.
Je plek is niet hetzelfde als de meeste ruimte krijgen
Je plek innemen betekent niet dat jij belangrijker bent dan anderen. Het betekent ook niet dat je voortaan alleen doet waar je zelf zin in hebt.
Systemisch gezien gaat plek over ordening en verantwoordelijkheid. Jij bent het kind van je ouders, niet hun redder, partner of therapeut. Jij kunt als volwassene naast je partner staan, zonder boven of onder hem of haar te gaan staan. Op je werk kun je jouw verantwoordelijkheid dragen zonder die van iedereen over te nemen.
Wanneer je op jouw plek staat, hoef je minder te trekken, duwen, bewijzen of verdwijnen.
Waarom schuldgevoel kan ontstaan
Stel dat jij lange tijd degene bent geweest die zich aanpaste. Wanneer jij verandert, verandert er iets in het hele systeem. Anderen kunnen verrast zijn, teleurgesteld reageren of proberen de oude balans te herstellen.
Jouw zenuwstelsel kan die reactie interpreteren als bewijs dat jouw nieuwe keuze verkeerd is. Terwijl het in werkelijkheid ook kan betekenen dat het systeem moet wennen.
Schuldgevoel is daarom niet altijd een teken dat je iets verkeerd doet. Soms is het de prijs die je tijdelijk voelt wanneer je stopt met een oude rol.
Wat wordt zichtbaar in een opstelling?
In een opstelling kunnen we onderzoeken waar jouw aandacht en loyaliteit naartoe gaan. Sta je werkelijk op je eigen plek of ben je vooral gericht op de reactie van een ander? Voel je je groter, kleiner of verantwoordelijker dan passend is?
Door verschillende posities te ervaren, wordt vaak voelbaar waar meer rust ontstaat. Niet als trucje en niet omdat één positie altijd ‘goed’ is, maar omdat jouw lichaam soms eerder herkent wat klopt dan je hoofd.
Je hoeft niemand weg te duwen
Een volwassen plek klinkt bijvoorbeeld als: Ik respecteer dat jij hier anders over denkt en ik kies toch wat voor mij klopt.
Daarin blijft de ander bestaan. Jij hoeft hem of haar niet te overtuigen, te verkleinen of buiten te sluiten. Je laat alleen los dat begrip van de ander een voorwaarde moet zijn voor jouw keuze.
Dat is iets anders dan onverschilligheid. Het is verbonden blijven zonder jezelf te verlaten.
Een kleine oefening
Let de komende week eens op een moment waarop je veel gaat uitleggen. Stop halverwege en vraag jezelf af: Geef ik informatie omdat die nodig is, of probeer ik toestemming te krijgen voor mijn plek en mijn keuze?
Alleen dat onderscheid kan al iets veranderen.
Wil je ervaren wat er gebeurt wanneer je letterlijk een andere plek inneemt? Tijdens een Familie Opstellingen Avond kun je jouw vraag onderzoeken of deelnemen als Representant.
